AlterIAS logo
PDF Afdrukken

Juni 2016 - Aanvullende instrumenten naast Gedragscodes

 

Naast zelfregulerende systemen zoals Gedragscodes kunnen bijkomende wetgevende instrumenten aangewend worden om de introductie en verspreiding van invasieve planten te beperken. Wetgeving kan zich focussen op de import, handel, gebruik/aanplant of bestrijding van invasieve planten. Het kan op regionale, federale, Europese of internationale schaal doorgevoerd worden. Er zijn reeds verschillende initiatieven in voorbereiding of van toepassing. Het tot stand komen en de implementatie van wetgeving is een lang proces dat verschillende stappen moet doorlopen. In België zijn enkele initiatieven van toepassing of in voorbereiding. Verder zijn overheden ook betrokken in communicatie- en sensibilisatie-acties, snelle waarschuwingen en risico-analyse, beheersing en bestrijding van problematieke IAS (Invasive Alien Species) en in het herstel van geïnvadeerde gebieden.

 

Europees niveau

Er waren al een tijdje een beperkt aantal categorieën van IAS waarvan de introductiewegen reeds goed gecontroleerd werden en worden door reglementering (bv.fytosanitair paspoort, quarantaine-organismen, aquacultuur,...). Sinds 2015 trad aanvullend een verordening in voege specifiek gericht op het voorkomen en beperken van de negatieve impact van invasieve exoten.  .Meer informatie is beschikbaar op http://ec.europa.eu/environment/nature/invasivealien/index_en.htm en op http://www.ecopedia.be/exoten_euverordening. Samengevat omvat de verordening een reeks verboden en geboden die gelden voor alle Europese lidstaten met als doel het voorkomen van nieuwe introducties van IAS; het verzekeren van een snelle bestrijding van die soorten die toch opduiken en een correct beheer van de soorten die al wijder verspreid aanwezig zijn. Dit houdt onder meer in dat de soorten opgenomen op de Europese lijst niet langer gehouden of verkocht mogen worden.

 

Federaal niveau

De wet op het natuurbehoud van 12 juli 1973 omvat bepalingen omtrent import, export en doorvoer van invasieve uitheemse soorten. De wet behandelt onder meer:

- de administratieve sancties en boetes die gelden bij illegaal grensoverschrijdend transport;

- het kader voor het aanvragen van afwijkingen en toelatingen inzake in-, uit- en doorvoer voor de invasieve soorten van de Europese lijst.

 

Regionaal niveau

Volgens de Wet op Natuurbehoud en/of de regionale vertalingen van de Habitat-richtlijn (Natura 2000-richtlijn) is het, in elk gewest, verboden om uitheemse soorten in het wild te introduceren met uitzondering van enkele plantensoorten die gebruikt worden voor bosbouw, landbouw en soms tuinbouw. Wetgevende teksten zijn beschikbaar voor Wallonië, Vlaanderen (Soortenbesluit) en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (Ordonnantie betreffende het natuurbehoud, 1/3/2012). Bijkomend zijn andere regionale wetgevingen in voorbereiding of reeds van toepassing.

In Wallonië

Van toepassing:

Circulaire wallonne (30/05/2013) betreffende invasieve plantensoorten (van de zwarte lijst en alarmlijst) in het kader van openbare aanbestedingen. Deze richtlijn werd sinds de ontwikkeling van de Gedragscode invasieve planten in België herzien. Voor een betere afstemming tussen de Gedragscode en de feitelijke wetgeving richt het verbod zich op de planten uit de concensuslijst vastgelegd in de Gedragscode (Bijlage I). De richtlijn voorziet ook het verbod op aanplanten van soorten van bijlage 2 van de Gedragscode in alle wettelijke beschermde natuurgebieden volgens de Wet op het Natuurbehoud (inclusief Natura 2000). De richtlijn is verplicht voor de regionale administratie (SPW) en is een aanbeveling voor de provincies, gemeenten en steden. De circulaire bevat ook elementen over het vervoer van verontreinigde grond door invasieve planten, het beheer van invasieve plantenpopulaties; hoe om te gaan met het plantaardig afval en specifiek met de Japanse duizendknoop. Deze herziening vertaalt het engagement van de Service Public de Wallonie om de aanbevelingen gedefinieerd in de Gedragscode te respecteren.

In Vlaanderen:

Van toepassing:

De Vlaamse minister verantwoordelijk voor Omgeving, Natuur en Landbouw kan maatregelen ondernemen om de negatieve gevolgen van IAS in het wild op de inheemse biodiversiteit te beperken of te herstellen (via het Soortenbesluit). Volgende acties zijn mogelijk:

    • het uitvoeren van sensibiliseringsacties, inbegrepen Gedragscodes;
    • het verrichten, het laten verrichten of het opleggen van specifieke beheers- of bestrijdingsacties;
    • het sluiten van overeenkomsten met lokale overheden en/of organisaties met het oog op lokale acties;
    • beperken of verbieden van transport, handel en bezit.

Daarnaast geeft het Soortenbesluit ook weer onder welke omstandigheden en onder welke voorwaarden uitheemse soorten mogen bestreden worden. Samengevat heeft iedereen de mogelijkheid om uitheemse soorten te bestrijding, op voorwaarde dat wettelijk toegelaten middelen gebruikt worden en mits toestemming van de terreineigenaar.

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest:

Van toepassing:

Ordonnantie betreffende het natuurbehoud (1/03/2012):

$1-       (art. 77): de herintroductie en bewuste introductie in de natuur van invasieve plantensoorten vermeld in bijlage IV is verboden. Het is bovendien verboden de planten van deze bijlage te verkopen, gratis of tegen vergoeding over te dragen, te ruilen of aan te schaffen.

$1-       (art. 75): de opzettelijke introductie van niet-inheemse plantensoorten in de natuur is aan een vergunning onderworpen