AlterIAS logo
PDF Afdrukken

gedragscode invasieve planten

 

Werken aan een mentaliteitswijziging om de opmars van invasieve planten te stuiten...

 

Wat is een Gedragscode?

Een Gedragscode invasieve planten is een document gewijd aan goede praktijken om de introductie en verspreiding van invasieve planten in parken, tuinen, kwekerijen, vijvers, langs wegen, rivieroevers (kortom startplaatsen van invasies in natuurlijke habitats) te beperken. Het is een zelfregulerende benadering, gebaseerd op sensibilisatie, educatie en vrijwillige toepassing van preventieve maatregelen. Doelstelling van een Gedragscode is een gedragswijziging ten opzichte van het gebruik van invasieve planten op gang te brengen. Iedereen die betrokken is bij het gebruik van planten, zowel professionele groenvoorzieners als tuinliefhebbers, kan zich engageren in de Gedragscode. Maar ook overheden, onderzoeksinstellingen, ngo's, organisaties of verenigingen behoren kunnen de Gedragscode (voor de professionele groensector) symbolisch ondertekenen wat inhoudt dat ze deze Code bij hun contacten, klanten, leden,.. aanbevelen.

 

                     Gedragscode VOOR DE PROFESSIONELE GROENSECTOR

                     Gedragscode VOOR DE TUINLIEFHEBBERS

 

De Belgische gedragscode: resultaat van sectorconsultatie

De Gedragscode invasieve planten is een primeur in België. De Code werd uitgewerkt door rondetafelgesprekken en consultaties met vertegenwoordigers uit de groensector, vertegenwoordigers van beroepsverenigingen, wetenschappers gespecialiseerd in de invasiebiologie en het AlterIAS-team. In totaal woonden 70 deelnemers, verspreid over verschillende werkgroepen, de vergaderingen bij.

 

De inhoud van de Gedragscode werd unaniem goedkeurd door de belangrijkste beroepsorganisaties van de Belgische groensector (logos hieronder afgebeeld). De Code wordt ook ondersteund door de regionale en federale administraties voor Leefmilieu in België (Agentschap voor Natuur en Bos, Bruxelles Environnement – Leefmilieu Brussel, Federale Overheidsdienst voor Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu en Service Public de Wallonie).

La Fédération Wallonne Horticole
(FWH)
Algemeen Verbond van Belgische Siertelers en Groenvoorzieners
(AVBS)
L'Association pour les Espaces Verts Communaux
(APEC)
Vereniging Voor Openbaar Groen
(VVOG)
Belgische Federatie voor Groenvoorzieners 
(BFG-FBEP)
L’Association Bruxelloise des Gestionnaires des Plantations /
Brusselse Vereniging voor Plantsoen Beheerders (ABGP/BVPB)
Belgische Vereniging voor Tuin- en Landschapsarchitecten 
(BVTL-ABAJP)
Belgische Tuincentra Vereniging
(BTV)

 

Gedragscodes in andere landen

Gedragscodes worden aanbevolen door de Raad van Europa, the Botanic Gardens Conservation International (BGCI) en the European and Mediterranean Plant Protection Organization (EPPO). Bijgevoegd een aantal links naar gelijkaardige iniatieven:

Uit een publicatie van de EPPO (juni 2011) blijkt dat er momenteel in een 12-tal landen Gedragscodes werkzaam of gepland zijn (bv. in Denemarken, Estland, Liechtenstein, Noorwegen, Polen, Slowakije, Slovenië en Spanje). In heel Europa worden dus Gedragscodes ontwikkeld.

 

Aanvullende instrumenten naast Gedragscodes

Naast zelfregulerende systemen zoals Gedragscodes kunnen bijkomende wetgevende instrumenten aangewend worden om de introductie en verspreiding van invasieve planten te beperken. Momenteel is er op het Belgisch grondgebied geen enkele wet zowel de commercialisatie en/of aanplant van invasieve planten regelt. Daarom is de Gedragscode het enige operationele instrument op nationaal niveau.

Wetgeving kan zich focussen op de import, handel of gebruik/aanplant van invasieve planten. Het kan op regionale, federale, Europese of internationale schaal doorgevoerd worden.  Er zijn reeds verschillende initiatieven in voorbereiding of van toepassing. Het tot stand komen en de implementie van wetgeving is een lang proces dat verschillende stappen moet doorlopen.In België zijn enkele initiatieven van toepassing op in voorbereiding. Enkele Europese landen hebben al regulerende maatregelen op nationaal niveau uitgewerkt (zie Code of conduct Europese Raad - sectie relevant European national initiatives). Verder zijn overheden ook betrokken in communicatie- en sensibilisatie-acties, vervroegde waarschuwingen en risico-analyse, beheersing en bestrijding van problematieke IAS (Invasive Alien Species) en in het herstel van geïnvadeerde gebieden.

Europees niveau

In voorbereiding: er zijn reeds een beperkt aantal categorieën van IAS waarvan de introductiewegen reeds goed gecontroleerd worden door reglementering (bv.fytosanitair paspoort, quarantaine-organismen, aquacultuur,...) maar er bestaat nog geen uniform systeem om de introductie van invasieve soorten in Europa controleren. Conform de Europese Strategie Invasieve Soorten werkt de Europese Commissie aan een regelgevend instrument dat een gemeenschappelijk kader vastlegt voor de EU-landen. De verschillende stakeholders werden reeds geconsulteerd. Einde 2012 zal een tekstvoorstel voorgelegd worden aan de lidstaten.Meer informatie is beschikbaar op http://ec.europa.eu/environment/nature/invasivealien/index_en.htm

Federaal niveau

In voorbereiding: een Koninklijk Besluit dat een handelsverbod voorziet van import, export en transit van sommige IAS van de zwarte lijst en alarmlijst. Het besluit handelt over IAS die nog niet gevestigd of niet wijdverspreid zijn in België. Het KB viseert voornamelijk waterplanten: Carpobrotus acinaciformis en C. edulis (Aizoaceae), Crassula helmsii (Crassulaceae), Egeria densa (Hydrocharitaceae), Lagarosiphon major (Hydrocharitaceae), Ludwigia grandiflora en Ludwigia peploides (Onagraceae), Myriophyllum aquaticum en M. heterophyllum (Haloragaceae). Dit KB dateert van 2009 maar wordt momenteel herwerkt ter integratie van (1) oprichting van een begeleidingscommissie ter evaluatie van de risico's verbonden aan de import van nieuwe, exotische soorten; (2) mogelijkheid tot het afsluitenvan sectoriële akoorden tussen de overheid en bedrijven/organisaties.

Regionaal niveau 

Volgens de Wet opNatuurbehoud en/of de regionale vertalingen van de Habitat-richtlijn (Natura 2000-richtlijn) is het, in elk gewest, verboden om uitheemse soorten in het wild te introduceren met uitzondering van enkele plantensoorten die gebruikt worden voor bosbouw, landbouw en soms tuinbouw. Wetgevende teksten zijn beschikbaar voor Wallonië (décret relatif à la conservation des sites Natura 2000, de la faune et de la flore sauvages, art. 2 - section 5), Vlaanderen (Soortenbesluit, art. 17) en Brussel (art.14). Bijkomend zijn andere regionale wetgevingen in voorbereiding of reeds van toepassing.

In Wallonië
Van toepassing: Circulaire wallonne (23/09/2009)  betreffende het verbod op de aanplant van bepaalde invasieve plantensoorten (van de zwarte lijst en alarmlijst) in het kader van openbare aanbestedingen. Deze richtlijn werd sinds de ontwikkeling van de Gedragscode invasieve planten in België herzien. Voor een betere afstemming tussen de Gedragscode en de feitelijke wetgeving richt het verbod zich op de planten uit de concensuslijst vastgelegd in de Gedragscode (Bijlage I). De richtlijn voorziet ook het verbod op aanplanten van soorten van bijlage 2 van de Gedragscode in alle wettelijke beschermde natuurgebieden volgens de Wet op het Natuurbehoud (inclusief Natura 2000). De richtlijn is verplicht voor de regionale administratie (SPW) en is een aanbeveling voor de provincies, gemeenten en steden. Deze herziening vertaalt het engagement van de Service Public de Wallonie om de aanbevelingen gedefinieerd in de Gedragscode te respecteren.

In Vlaanderen:
Van toepassing:  De Vlaamse minister verantwoordelijk voor Leefmilieu kan maatregelen ondernemen om de negatieve gevolgen van IAS in het wild  op de inheemse biodiversiteit te beperken of te herstellen (articles 28, 29, 30 and 31 van het ‘Soortenbesluit’, zie link hierboven). Volgende acties zijn mogelijk:

  • het uitvoeren van sensibiliseringsacties, inbegrepen Gedragscodes;
  • het verrichten, het laten verrichten of het opleggen van specifieke beheers- of bestrijdingsacties;
  • het sluiten van overeenkomsten met locale overheden en/of organisaties met het oog op locale acties;
  • beperken of verbieden van transport, handel en bezit.

In voorbereiding:

Een wetgevend actieplan met betrekking tot vier invasieve waterplanten is momenteel in voorbereiding.  Dit actieplan omvat ook de mogelijkheid tot het afsluiten van een sectoriële overeenkomst aangaande een handelsverbod op Hydrocotyle ranunculoides, Myriophyllum aquaticum, Ludwigia grandiflora en Ludwigia peploides.

In Brussel:

Van toepassing: de Ordonnantie op Natuurbehoud die sinds 2006 werd ontwikkeld, werd in januari 2012 gestemd. Deze wetgeving verbiedt, volgens Artikel 77, elke introductie en overdracht van invasieve planten in plaatsen vanwaaruit ze kunnen ontsnappen in het leefmilieu (parken, tuinen, kwekerijen, bermen autowegen, ...). De geviseerde plantensoorten zijn alle invasieve soorten die werden vastgelegd door het Belgisch Biodiversiteitsplatform. Deze wetgeving is momenteel nog niet operationeel omdat de lijst met geviseerde invasieve planten ontbrak in Bijlage IV.